problemen

wat zijn de problemen bij het eten in de zorg?

niet gezond genoeg
Eten moet gezond zijn. Natuurlijk eet iedereen wel eens taart of patat, waarvan we weten dat het eigenlijk niet gezond is, maar het kan geen kwaad als het niet teveel is. Maar het probleem ligt meer bij het "gewone" eten. Daarin zitten onderdelen die we gewend zijn te eten, maar die we beter kunnen vervangen door andere producten. Zo komt de wetenschap er steeds meer achter (na onderzoeken) dat het eten van rood vlees en bewerkt vlees, ongezond is. Het verhoogt de risico's op een beroerte (10%), diabetes (15%), darmkanker (10%) en longkanker (20%). Maar toch eet bijna iedereen dagelijks vlees. Het is nog niet goed doorgedrongen tot de samenleving dat het echt niet goed is.
Nu zegt de gezondheidsraad niet dat je longkanker van biefstuk krijgt, maar de "kans" op longkanker is 20% groter als je regelmatig biefstuk (bv.) eet. Hetzelfde verhaal als taart en patat: je kan het gewoon eten, maar niet teveel! Daarom is het advies ook "beperk rood vlees en bewerkt vlees". Niet iedere dag. Het kan gewoon beter door minder vlees te eten. Dus waarom zouden we dat niet doen?

We zijn bijvoorbeeld ook gewend om rijst en pasta te eten. Niets bijzonders. Een oudere generatie ziet dit misschien als "buitenlands" eten, maar inmiddels is bijvoorbeeld nasi en spaghetti heel erg gewoon worden in Nederland. Het wordt veel gegeten. Maar het kan beter. De gezondheidsraad geeft het advies om alle "witte" producten te vervangen door "volkoren". Zilvervliesrijst en volkoren macaroni is gewoon gezonder. Maar toch eten weinigen dat. Waarom?

Mensen lusten misschien sommige producten niet zullen ze zeggen. Toch is dat "onbelangrijk" als je het hebt over gezondheid. Iedereen lust patat. Waarom dan niet iedere dag patat eten? Omdat het niet gezond is om iedere dag patat te eten. Dat weet iedereen. Maar iedere dag vlees eten vindt iedereen normaal. Nederland vooral met zijn 'aardappelen, groente, vlees'. Maar nu we weten dat iedere dag vlees niet gezond is, wordt het tijd dat we dat aanpassen. Meer vis eten en meer vegetarisch. En dat mensen zeggen 'dat ze het niet lusten', is ook maar relatief. Als mensen 'gewend' zijn altijd taart te eten, zullen ze dat moeten afleren. Voor hun eigen gezondheid.

"wat de boer niet kent, vreet ie niet"
Dit is een lastig en hardnekkig probleem. Variatie en aanpassingen van een dieet zijn heel belangrijk, maar als iemand niet wil veranderen, door niets te willen proberen, dan komen we geen steek verder. In de eerste plaats nogmaals de gezondheid: het is voor een betere gezondheid.
In de tweede plaats speelt voorlichting een grote rol. Er zijn veel misverstanden. "Champignons zijn schimmel en ik eet geen schimmel" bijvoorbeeld. Dat soort rare vooroordelen zijn er veel en belemmeren het gezonder eten. Ja, champignons zijn een soort schimmel, maar het misverstand dat schimmels niet eetbaar zijn is levensgroot. Want ook in bier en brood zitten schimmels die voor de gisting zorgen, maar die eet iedereen. Penicilline is schimmel en toch heel belangrijk voor een ziek lichaam. En schimmels kunnen ook heel erg lekker zijn. Denk maar aan blauwe kaas (maar hierover verschillen de meningen, maar dat is smaak).

Zo zijn er nog vele eetpatronen waar Nederland in zit, die toch een probleem voor de gezondheid blijken te zijn of niet verstandig. "Woensdag gehaktdag", "bij vis altijd wortels", "pasta altijd bolognese". Het kan ook anders. En eigenlijk moet het ook anders. Vooral in zorginstellingen, waar gezondheid voorop staat!

kunnen niet koken
Er zijn twee soorten zorginstellingen (qua eten): zorginstellingen waar zelf gekookt wordt, en zorginstellingen waar het eten "kant en klaar" geleverd wordt.
Bij zorginstellingen waar zelf gekookt wordt, is het probleem vaak dat verzorgers niet goed kunnen koken (vinden ze zelf), zeker niet voor grotere groepen. Meestal is dit een kwestie van onzekerheid en onwetendheid. Koken is niet echt moeilijk. Er worden geen restaurant waardige maaltijden verwacht, maar een eenvoudige goede maaltijd. Verzorgers zijn geen koks. Maar ze moeten ook voor zichzelf koken thuis. Dus waarom dan niet ook voor anderen in een zorginstelling? Belangrijk is om niet te ingewikkelde recepten te kiezen, maar dan wel volgens de richtlijnen van de gezondheidraad. Dus de "gewone" spagetti bolognese, maar dan met volkoren spagetti en wat meer groenten. Dat is alles.

te weinig geld
Er is altijd een gebrek aan geld in de zorg. Dat is een groot probleem. Waar een thuiszorg instelling nog tussen de 5 en 10 euro vraagt voor een bezorg-maaltijd, moet een zorginstelling het doen met 2,50 tot 3,50 euro per dag per persoon. Dat is niet veel.
Vooral omdat de meer gezonde producten (volkoren, vis, vleesvervangers enz.) duurder zijn dan de ongezonde producten (witbrood, vissticks, gehakt). Er moeten slimme keuzes gemaakt worden.

te weinig tijd om te koken
Ook de tijd die verzorgers hebben om te koken is vaak een probleem. Ze worden weggeroepen tijdens het koken, en alles moet snel en makkelijk zijn, anders lukt het niet. Dit is in de eerste plaats een probleem op management niveau natuurlijk, maar ook in het maken van het menu moet er rekening gehouden worden met makkelijke maaltijden (hollandaise saus die je moet blijven roeren bijvoorbeeld, of spekkoek wat heel lang duurt, kan gewoon niet).

geen fantasie
Vaak is er ook een gebrek aan fantasie bij verzorgers en clienten om een goed menu te maken dat gezond is, gevarieerd en met veel smaak. Maar dat is oplosbaar met vele hulpmiddelen. Er zijn online tegenwoordig vele recepten en menus te vinden dus waarom zou je die niety gebruiken? Ook bijna iedere supermarkt geeft maandelijks een tijdschrift uit met nieuwe recepten waaruit makkelijk te kiezen is. En daar staan altijd wel recepten bij die aanpasbaar zijn om ze gezonder te maken en die te doen zijn qua makkelijkheid (niet teveel ingredienten). Maar ook daar is voorlichting voor nodig. Niet iedere verzorger weet hoe je recept kan aanpassen, welk kruid moet per se wel en welke is minder belangrijk? Welke vis is beter qua prijs dan die ene in het recept?

thuiszorg maaltijden
Thuiszorg maaltijden zijn een probleem apart. Het is al niet lekker om opgewarmd eten ergens anders vandaan te moeten eten, maar vooral het aanbod is zeer beperkt. Het is in veel gevallen gericht op ouderen. Veel "aardappelen, groente, vlees" keuzes die jongere mensen misschien niet zo lekker meer vinden of niet gezond zijn. Eten zoals spagetti en nasi staat in een zeer beperkte groep maaltijden "buitenlands eten" (en roti of falaffel ontbreken helemaal). Vegetarisch is vaak "aardappelen,groente,omelet". Omdat de fantasie onbreekt? Vegetarisch eten is tegenwoordig zo aanwezig overal, dat het idee om "ouderewetse" maaltijden te voorzien van een ei in plaats van vlees, niet meer van deze tijd zijn. Maar bij de thuisszorg aanbieders nog veel angeboden. Zonde.

keuze
Het probleem van bijvoorbeeld gehandicapten in een zorginstelling is de zeer beperkte keuze die ze hebben. Als het eten in de zorginstelling niet bevalt, ben je aangewezen (als je niet zelf kan koken!) op "thuiszorg maaltijden" (van diverse instanties) of je moet via een Persoons-Gebonden-Budget iemand vinden die je kan helpen met koken (maar dat is niet makkelijk, soms zelfs niet haalbaar). Ook de "kant-en-klare" gerechten bij de supermakten zijn geen oplossing, want daarvan is bekend dat er veel teveel zout in zit, en vooral: die zijn te duur voor iemand met een uitkering (net als uit eten gaan). Dat maakt de keuze zeer beperkt.